विरगळ आणि सतीशिळा – लेखक – अनिल दुधाणे

Description

“विरगळ- सतीशिळा” हे पुस्तक प्राचीन भारतीय संस्कृतीतील वीरगळ आणि सतीशिळांचा अभ्यास करणारे एक महत्त्वपूर्ण संशोधन ग्रंथ आहे. या पुस्तकात वीरगळ आणि सतीशिळा म्हणजे काय, त्यांचे प्रकार, आणि त्यावरील कोरलेल्या चिन्हांचे अर्थ विस्तृतपणे दिलेले आहेत. वीरगळ म्हणजे त्या योद्ध्यांना दिला जाणारा सन्मान, ज्यांनी युद्धात आपल्या प्राणांची आहुती दिली. यातील शिळांवर कोरलेले चिन्ह आणि प्रतीक तत्कालीन समाजातील मूल्य, परंपरा आणि धार्मिक श्रद्धांचा मागोवा घेतात.

सतीशिळा या त्या स्त्रियांना समर्पित असत, ज्यांनी पतीच्या निधनानंतर स्वतःला सती म्हणून आहुती दिली होती. या शिळांवर पतीच्या शेजारी पत्नीची प्रतिमा कोरलेली असते, आणि त्यातील कलात्मकता त्या कालखंडातील धार्मिक, सामाजिक, आणि सांस्कृतिक स्थितीचे प्रतिबिंब दाखवते. पुस्तकात या शिळांच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्वावर प्रकाश टाकत त्यांचे विविध प्रकार सविस्तरपणे विशद केले आहेत.

पुस्तकात अनेक वीरगळ आणि सतीशिळांच्या छायाचित्रांचा समावेश आहे, जे वाचकांना त्या शिळांच्या शिल्पकलेचं महत्त्व समजून घेण्यास मदत करतात. याशिवाय, शिळांवरील चिन्हांचे अर्थ उलगडून दाखवणारी रेखाटने देखील या पुस्तकात दिलेली आहेत. या चिन्हांमध्ये तलवार, ढाल, अश्वारूढ योद्धा, किंवा देवी-देवतांच्या प्रतिमा आढळतात, ज्यामुळे त्या शिळांच्या ऐतिहासिक संदर्भाची माहिती मिळते.

असे चिन्ह आणि रेखाटनांच्या माध्यमातून प्राचीन वीरांचा गौरव करणारी आणि त्यांची आठवण जपणारी ही शिळा तत्कालीन समाजाच्या श्रद्धा, परंपरा, आणि धार्मिक विधी यांचे प्रतीक आहेत. या पुस्तकात वीरगळ आणि सतीशिळांच्या आकलनातून भारतीय इतिहास आणि संस्कृतीचा महत्त्वाचा भाग उलगडून दाखवला आहे.